จีนเตือน 'แรงแทรกแซงนอกภูมิภาค' กระทบร่วมมือจีน-อาเซียน เสี่ยงสมรภูมิภูมิรัฐศาสตร์

• 2026-09-30
• ข่าว
• กองบรรณาธิการ

ในการประชุมระหว่างผู้แทนกรมเอเชีย กระทรวงการต่างประเทศจีน กับคณะนักข่าวจากชาติอาเซียน ณ อาคารที่ทำการกระทรวงการต่างประเทศจีน กรุงปักกิ่ง เมื่อวันที่ 28 กันยายนที่ผ่านมา จีนได้แสดงความกังวลว่า 'แรงแทรกแซงจากภายนอกภูมิภาค' กำลังเป็นความท้าทายสำคัญต่อความร่วมมือระหว่างจีนและอาเซียน โดยเฉพาะการแข่งขันทางเทคโนโลยีระหว่างมหาอำนาจที่ขยายสู่สมรภูมิ AI ซึ่งอาจทำให้เอเชียกลายเป็นเวทีเผชิญหน้าทางภูมิรัฐศาสตร์

ความท้าทายจากภายนอก

หวังเสี่ยวหลง หนึ่งในที่ปรึกษากรมเอเชีย กระทรวงการต่างประเทศจีน กล่าวตอบคำถามที่ THE STANDARD ส่งล่วงหน้าว่า ความท้าทายที่ใหญ่ที่สุดต่อความร่วมมือจีน-อาเซียนในปัจจุบัน คือ 'การแทรกแซงและรบกวนจากอิทธิพลภายนอกภูมิภาค' พร้อมระบุว่าบางประเทศนอกภูมิภาคกำลังพยายามสร้างกลุ่มหรือวงความร่วมมือขนาดเล็กที่กีดกันประเทศอื่น ซึ่งจะส่งผลให้เอเชียกลายเป็น 'สนามแข่งขันหรือเวทีเผชิญหน้าทางภูมิรัฐศาสตร์'

ที่ปรึกษากรมเอเชียยกตัวอย่างการแข่งขันด้านปัญญาประดิษฐ์ (AI) ว่า ประเทศอาเซียนบางประเทศกำลังถูกกดดันให้ 'เลือกข้าง' ในการพัฒนา AI แม้ไม่ได้ระบุชื่อประเทศที่บีบโดยตรง แต่ชัดเจนว่าหมายถึงสหรัฐอเมริกา เนื่องจากก่อนหน้านี้สำนักข่าว Reuters เคยเผยแพร่ร่างจดหมายของกระทรวงการต่างประเทศสหรัฐฯ ที่เตรียมส่งถึง 35 ประเทศภาคี ซึ่งบีบให้พันธมิตรเลือกข้างในศึก AI ระหว่างสหรัฐฯ กับจีน โดยระบุว่าประเทศที่เข้าร่วมกรอบความร่วมมือของจีนจะถูกตัดสิทธิ์ออกจากกลุ่มพันธมิตร AI ที่นำโดยสหรัฐฯ ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของความริเริ่ม Pax Silica ที่สหรัฐฯ จัดตั้งขึ้นเพื่อสร้างความมั่นคงให้แก่ห่วงโซ่อุปทาน AI ครอบคลุมแร่ธาตุสำคัญและเซมิคอนดักเตอร์

ข้อเสนอจีน-อาเซียน

เพื่อรับมือกับแรงอิทธิพลนอกภูมิภาค หวังเสี่ยวหลงเสนอว่าจีนและประเทศอาเซียนควรเสริมสร้างความเป็นอันหนึ่งอันเดียวกันและความร่วมมือเชิงยุทธศาสตร์ พร้อมรักษาความเป็นอิสระทางยุทธศาสตร์ (strategic independence) ตลอดจนส่งเสริม 'คุณค่า' ของเอเชียที่ให้ความสำคัญกับสันติภาพ ความร่วมมือ การเปิดกว้าง และการมีส่วนร่วมอย่างครอบคลุม

“อาเซียนต้องรักษาความสามารถในการกำหนดนโยบายและตัดสินใจด้วยตนเอง โดยไม่ปล่อยให้การแข่งขันหรือแรงกดดันจากภายนอกเป็นตัวกำหนดทิศทางของภูมิภาค” หวังกล่าว

จีนยังเสนอภาพของระเบียบภูมิภาคที่ไม่แบ่งออกเป็นกลุ่มหรือค่ายที่แข่งขันกัน และไม่สร้างกลไกความร่วมมือที่กีดกันประเทศใดประเทศหนึ่งออกไป แต่ควรเดินหน้าการบูรณาการทางเศรษฐกิจของภูมิภาค และต่อต้านสิ่งที่เป็นการแทรกแซงจากภายนอก พร้อมเสนอให้ใช้ 'ความร่วมมือจีน-อาเซียนในระดับสูง' เป็นแรงขับเคลื่อนความร่วมมือในเอเชียตะวันออกในภาพรวม

ความร่วมมือที่แน่นแฟ้น

หวังเสี่ยวหลงยังกล่าวถึงภาพรวมความร่วมมือจีน-อาเซียนว่า ปัจจุบันครอบคลุมการเมือง เศรษฐกิจ และการแลกเปลี่ยนระดับประชาชน โดยนับตั้งแต่เริ่มความสัมพันธ์ในฐานะคู่เจรจาเมื่อปี 1991 ความร่วมมือเติบโตอย่างรวดเร็ว ก่อนยกระดับสู่ 'หุ้นส่วนทางยุทธศาสตร์ที่ครอบคลุม' ในปี 2021

ในด้านเศรษฐกิจ จีนเป็นคู่ค้ารายใหญ่ที่สุดของอาเซียนติดต่อกัน 17 ปี ขณะที่อาเซียนเป็นคู่ค้ารายใหญ่ที่สุดของจีนติดต่อกัน 6 ปี โดยการค้าระหว่างกันในปี 2025 มีมูลค่าสูงกว่า 1 ล้านล้านดอลลาร์สหรัฐ นอกจากนี้ทั้งสองฝ่ายยังได้ลงนามพิธีสารยกระดับเขตการค้าเสรีจีน-อาเซียน (FTA 3.0) ในเดือนตุลาคมปีเดียวกัน

ความร่วมมือยังครอบคลุมด้านอุตสาหกรรมและการเชื่อมโยงการขนส่ง เช่น ทางรถไฟจีน-ลาว และเส้นทางการค้าระหว่างประเทศทางบกและทางทะเล หวังกล่าวว่าผลประโยชน์ไม่ได้ปรากฏเพียงในตัวเลขการค้า แต่เห็นได้ในชีวิตประจำวัน ทั้งผลไม้จากอาเซียนที่ส่งไปถึงผู้บริโภคในพื้นที่ตอนในของจีน และรถยนต์ไฟฟ้าจากจีนที่เข้าสู่ตลาดอาเซียน

การประชุมครั้งนี้ นอกจากหวังเสี่ยวหลงแล้ว ฝ่ายกระทรวงการต่างประเทศจีนยังมีหวังเต๋อซิน ที่ปรึกษากรมเอเชีย, จางย่าฉี เลขานุการโท กรมเอเชีย และหลัวเจินเจิน รองผู้อำนวยการ กองการทูตสาธารณะ กรมสารนิเทศ กระทรวงการต่างประเทศจีน เข้าร่วม ส่วนสื่ออาเซียนประกอบด้วยนักข่าวจากไทย เวียดนาม เมียนมา ฟิลิปปินส์ กัมพูชา สปป.ลาว อินโดนีเซีย มาเลเซีย และติมอร์-เลสเต

สำหรับประเทศไทย การแข่งขันในสมรภูมิ AI และแรงกดดันให้เลือกข้างอาจส่งผลต่อการพัฒนาเทคโนโลยีและการลงทุนในประเทศ โดยไทยจำเป็นต้องรักษาสมดุลทางการทูตและเศรษฐกิจ เพื่อไม่ให้เสียประโยชน์จากความร่วมมือกับทั้งจีนและสหรัฐฯ ขณะที่ความร่วมมือจีน-อาเซียนที่แน่นแฟ้นอาจเป็นโอกาสในการดึงดูดการลงทุนด้านเทคโนโลยีและโครงสร้างพื้นฐาน เช่น โครงการรถไฟความเร็วสูงที่เชื่อมต่อกับจีน