เวิลด์แบงก์ชี้ 'ข้อมูล' หลักประกันใหม่ ปลดล็อกเงินทุน MSMEs รับมือคนหนุ่มสาว 1.2 พันล้านคน

• 2026-10-23
• ข่าว
• กองบรรณาธิการ

เอเจย์ บังกา ประธานกลุ่มธนาคารโลก (World Bank Group) ระบุในเวที MSME Finance: Leveraging Data for Jobs ระหว่างการประชุมประจำปีของกองทุนการเงินระหว่างประเทศ (IMF) และกลุ่มธนาคารโลก ประจำปี 2026 ที่กรุงเทพมหานครว่า ข้อมูลดิจิทัลกำลังกลายเป็นหลักประกันรูปแบบใหม่ที่ช่วยให้วิสาหกิจขนาดกลาง ขนาดย่อม และรายย่อย (MSMEs) เข้าถึงเงินทุนได้ หลังพบช่องว่างทางการเงินของธุรกิจกลุ่มนี้สูงกว่า 4 ล้านล้านดอลลาร์สหรัฐต่อปี

Key facts

ทำไม MSMEs จึงยังเข้าถึงสินเชื่อยาก?

• ประเทศกำลังพัฒนาจะมีคนหนุ่มสาวเข้าสู่วัยทำงานถึง 1.2 พันล้านคนในอีก 10-15 ปีข้างหน้า แต่คาดว่าเศรษฐกิจจะสร้างงานรองรับได้เพียงประมาณ 420 ล้านตำแหน่ง
• MSMEs คิดเป็นสัดส่วนถึง 90% ของกิจการทั้งหมด และจ้างงานประมาณ 75% ของแรงงานในประเทศกำลังพัฒนา
• ช่องว่างทางการเงินของ MSMEs สูงกว่า 4 ล้านล้านดอลลาร์สหรัฐต่อปี
• ภายใต้กฎเกณฑ์ปัจจุบัน ธนาคารอาจต้องถือเงินกองทุนมากกว่าประมาณ 4 เท่า เมื่อปล่อยสินเชื่อให้ธุรกิจขนาดเล็กที่ไม่มีอันดับเครดิต เทียบกับบริษัทท้องถิ่นที่ได้อันดับเครดิต AAA
• MSMEs ในประเทศกำลังพัฒนาต่ำกว่าหนึ่งในสามที่เข้าสู่ระบบดิจิทัล ขณะที่การชำระเงินประมาณ 60% ยังใช้เงินสด

บังกาอธิบายว่าปัญหานี้มีรากฐานจากข้อจำกัดเชิงโครงสร้างของระบบการเงิน โดยเฉพาะกฎระเบียบที่ทำให้ธนาคารต้องถือเงินกองทุนรองรับความเสี่ยงสูงเมื่อปล่อยสินเชื่อให้ธุรกิจขนาดเล็กที่ไม่มีอันดับความน่าเชื่อถือ ขณะเดียวกันธนาคารมักต้องการหลักประกันที่จับต้องได้ เช่น อสังหาริมทรัพย์ ซึ่งผู้ประกอบการรายย่อยจำนวนมากไม่มี

นอกจากนี้ สินเชื่อรายย่อยยังมีต้นทุนการพิจารณาและบริหารจัดการสูงเมื่อเทียบกับวงเงินกู้ ทำให้ธนาคารไม่สามารถให้บริการได้อย่างคุ้มค่า แม้ผู้ให้บริการฟินเทคจะเข้ามาเป็นทางเลือกใหม่ แต่บังกาชี้ว่าหลายรายไม่มีฐานเงินฝากเหมือนธนาคาร จึงยังเผชิญต้นทุนการระดมทุนที่สูง

อีกปัจจัยหนึ่งคือนักลงทุนอาจประเมินว่า MSMEs มีความเสี่ยงมากกว่าความเป็นจริง เนื่องจากขาดข้อมูลผลการชำระหนี้ที่เพียงพอ ผลลัพธ์คือผู้ประกอบการต้องเผชิญกับสินเชื่อราคาแพง หรือในกรณีที่เลวร้ายที่สุดคือไม่สามารถเข้าถึงสินเชื่อได้เลย เสียงจากผู้ประกอบการ

เกิกเจ ดูมัน ผู้ร่วมก่อตั้ง Ingosa บริษัทสตาร์ทอัพด้านเทคโนโลยีจากตุรกี ร่วมแบ่งปันประสบการณ์การเข้าถึงเงินทุนว่า แม้ธุรกิจของเธอจะมีแนวคิดและศักยภาพด้านเทคโนโลยี แต่การเข้าถึงสินเชื่อกลับไม่ใช่เรื่องง่าย เมื่อระบบการเงินยังให้ความสำคัญกับอสังหาริมทรัพย์และทรัพย์สินถาวรในฐานะหลักประกัน

ดูมันกล่าวถึงบทบาทของ Garanti BBVA ในการสนับสนุนธุรกิจของเธอ พร้อมสะท้อนว่าผู้ประกอบการไม่ควรต้องพึ่งพาความพยายามหรือความสามารถพิเศษของบุคคลเพียงอย่างเดียวเพื่อเอาชนะข้อจำกัดของระบบ เธอสรุปแนวคิดนี้ว่า “Superheroes don’t scale. Systems do.” หรือการสร้างโอกาสให้ผู้ประกอบการจำนวนมากไม่ใช่การอาศัยเรื่องราวความสำเร็จของคนเก่งไม่กี่คน แต่ต้องสร้างระบบที่ทำให้ผู้ประกอบการทั่วไปเข้าถึงโอกาสได้เช่นเดียวกัน กระแสเงินสดสำคัญกว่าทรัพย์สิน

บังกาเสนอว่า แม้ MSMEs จำนวนมากจะไม่มีสินทรัพย์ถาวร แต่พวกเขามีสิ่งที่สะท้อนความสามารถในการชำระหนี้ได้ดีกว่า นั่นคือกระแสเงินสด ซึ่งเขาเห็นว่าเป็นตัวบ่งชี้ที่น่าเชื่อถือที่สุดสำหรับประเมินความสามารถในการชำระหนี้ของธุรกิจขนาดเล็ก

ปัญหาในอดีตคือสถาบันการเงินไม่สามารถมองเห็นหรือคาดการณ์กระแสเงินสดเหล่านั้นได้อย่างแม่นยำ แต่เทคโนโลยีดิจิทัลกำลังเปลี่ยนข้อจำกัดดังกล่าว โดยระบบชำระเงินดิจิทัล ใบแจ้งหนี้อิเล็กทรอนิกส์ ข้อมูลการชำระภาษี และข้อมูลค่าสาธารณูปโภค สามารถสร้างประวัติธุรกรรมที่สะท้อนรายได้และพฤติกรรมทางการเงินของผู้ประกอบการ

บังกาเรียกการเปลี่ยนแปลงนี้ว่า “Data is actually the new collateral.” อย่างไรก็ตาม เขายอมรับว่า MSMEs ในประเทศกำลังพัฒนามีต่ำกว่าหนึ่งในสามที่เข้าสู่ระบบดิจิทัล ขณะที่การชำระเงินประมาณ 60% ยังใช้เงินสด ทำให้ธุรกิจจำนวนมากยังไม่มีประวัติธุรกรรมที่สถาบันการเงินนำไปใช้ประเมินสินเชื่อได้ อินเดียสร้างประวัติการเงินจากธุรกรรมจริง

อนันถะ นาเกศวรัน ผู้แทนฝ่ายนโยบายเศรษฐกิจของอินเดีย กล่าวถึงประสบการณ์ของอินเดียในการพัฒนาระบบข้อมูลทางเศรษฐกิจและการเงินเพื่อช่วยให้ธุรกิจรายย่อยเข้าสู่ระบบและเข้าถึงบริการทางการเงินได้มากขึ้น

เขายกตัวอย่างระบบภาษีสินค้าและบริการหรือ GST ซึ่งช่วยสร้างข้อมูลการดำเนินธุรกิจในระบบ รวมถึง Unified Payments Interface (UPI) ที่ทำให้การชำระเงินดิจิทัลแพร่หลายและสร้างประวัติธุรกรรมอย่างต่อเนื่อง ขณะที่ระบบ Account Aggregator ช่วยให้สามารถแบ่งปันข้อมูลทางการเงินระหว่างผู้ให้บริการภายใต้กลไกความยินยอมของเจ้าของข้อมูล ก้าวต่อไปหลังเวทีกรุงเทพฯ

เวิลด์แบงก์วางกลยุทธ์ใหม่ 4 ด้านเพื่อปลดล็อก MSMEs และมองว่าปลายทางของการปลดล็อกเงินทุนไม่ใช่ยอดสินเชื่อ แต่คือธุรกิจที่เติบโตและสร้างงาน โดยผู้ร่วมเสวนาจากภาครัฐ ธนาคารพาณิชย์ ฟินเทค นักลงทุน และผู้ประกอบการ ต่างเห็นตรงกันว่าธนาคารกับฟินเทคต้องร่วมมือกันมากกว่าแข่งขันเพื่อหาผู้ชนะ

สำหรับผู้อ่านในไทย ประเด็นนี้สะท้อนโจทย์เดียวกับที่ SMEs ไทยเผชิญในการขอสินเชื่อด้วยหลักประกันที่จับต้องได้ ท่ามกลางการผลักดันระบบชำระเงินดิจิทัลและใบกำกับภาษีอิเล็กทรอนิกส์ ซึ่งช่วยสร้างร่องรอยข้อมูลทางการเงินแก่ธุรกิจรายย่อย แนวทางที่เวิลด์แบงก์เสนอน่าจะถูกจับตาในการประชุม IMF และกลุ่มธนาคารโลกครั้งถัดไป รวมถึงการติดตามว่ากลไกข้อมูลทางเลือกจะถูกแปลงเป็นนโยบายสินเชื่อจริงได้เร็วเพียงใด