ไรเดอร์สาวไทยเผยเหตุเกือบถูกข่มขืน-ฆ่า เรียกร้องแพลตฟอร์มรับผิดชอบบนเวที IMF-World Bank…

• 2026-10-24
• ข่าว
• กองบรรณาธิการ

ไรเดอร์หญิงชาวไทยที่ใช้ชื่อว่า "เม" เปิดเผยบนเวทีเสวนา CSPF: When AI Is the Boss: Platform Work, Social Security, and ILO Convention No. 193 ในงานประชุมประจำปี IMF-World Bank Group Annual Meetings 2026 ที่กรุงเทพฯ เมื่อวันที่ 14 ตุลาคม ว่าเธอเกือบถูกข่มขืนและฆ่าระหว่างส่งงานให้แพลตฟอร์มขนส่งและเดลิเวอรีชื่อดังเมื่อเดือนพฤศจิกายน 2025 แต่ระบบของแพลตฟอร์มไม่มีการแจ้งเตือนหรือช่วยเหลือใด ๆ

Key facts

เกิดอะไรขึ้นระหว่างการส่งงาน

• เหตุการณ์เกิดขึ้นเมื่อเดือนพฤศจิกายน 2025 ขณะที่เมกำลังขับมอเตอร์ไซค์ส่งลูกค้าให้แพลตฟอร์มบริการขนส่งและเดลิเวอรีชื่อดัง และถูกล่อลวงไปยังบริเวณบ้านร้าง
• เมรอดชีวิตเพราะพลเมืองดีได้ยินเสียงร้องและตามมาดูที่บ้านร้าง แต่ต้องต่อสู้เพื่อเอาชีวิตรอดด้วยตัวเอง เพราะแพลตฟอร์มไม่มีระบบติดตามหรือแจ้งเตือนความผิดปกติ
• หลังเหตุการณ์ เมติดต่อแพลตฟอร์มแต่ได้รับคำตอบเพียงว่า "มันเป็นระบบ AI ขอแสดงความเสียใจ ขอบคุณที่แจ้งให้ทราบ" และจนถึงวันนี้ยังไม่มีการเยียวยา เป็นเวลากว่า 11 เดือน
• อนุสัญญา ILO ฉบับที่ 193 ว่าด้วยงานที่มีคุณค่าในระบบเศรษฐกิจแพลตฟอร์ม ผ่านการรับรองในการประชุมใหญ่แรงงานระหว่างประเทศ สมัยที่ 114 ณ นครเจนีวา เมื่อวันที่ 12 มิถุนายน ที่ผ่านมา โดยไทยร่วมลงมติรับรองแต่ยังไม่ได้ให้สัตยานุวัติ
• แรงงานแพลตฟอร์มในไทยมีมากกว่า 1 ล้านคน ที่ยังไร้ความคุ้มครองตามกฎหมายแรงงาน

เมเล่าว่าคนร้ายพยายามข่มขืน ต่อย และใช้มือทั้งสองข้างขย้ำเข้าไปในปากของเธอจนทะลุกระพุ้งแก้มทั้งสองข้าง ขณะที่ในใจเธอคิดถึงระบบของแพลตฟอร์มว่า หากระบบดีกว่านี้ น่าจะรู้ได้ว่าไรเดอร์ไปถึงปลายทางแล้วแต่ยังย้อนกลับมาและหยุดอยู่ที่เดิมเป็นเวลานาน

"ในใจเราแอบคิดนิดนึงว่า แพลตฟอร์ม XXXX จะมีสัญญาณหรืออะไรขึ้นมาให้เรารู้สึกได้ว่า เขากำลังติดตามเราอยู่ แต่ไม่เลยค่ะ ตอนนั้นกลายเป็นเราต้องสู้เพื่อชีวิตตัวเอง" เมกล่าว

หลังรอดชีวิต เมต้องหยุดทำงานและติดต่อแพลตฟอร์มเพื่อขอความช่วยเหลือ แต่คำตอบที่ได้รับกลับเป็นเพียงข้อความสั้น ๆ ที่อ้างว่าเป็นระบบ AI และแสดงความเสียใจเท่านั้น เธอจึงเริ่มต่อสู้เรียกร้องสิทธิมาตลอด 11 เดือน โดยไปทุกกระทรวงและออกสื่อหลายแห่ง แพลตฟอร์มกำหนดกติกา แต่ไรเดอร์ไม่มีสิทธิปฏิเสธ

เมชี้ว่าในฐานะไรเดอร์ เธอรู้อยู่แล้วว่าไม่มีสวัสดิการใด ๆ แต่ปัญหาคือแพลตฟอร์มเป็นผู้ออกกฎและบทลงโทษฝ่ายเดียว ทั้งการหักคะแนนหากไม่รับงาน การแบนหากกระทำผิด และการกำหนดราคาค่าจ้าง ขณะที่ไรเดอร์ไม่มีสิทธิเรียกร้องใด ๆ แม้กระทั่งสิทธิที่จะปฏิเสธงานที่ไม่ปลอดภัย

"คุณกำหนดราคาให้เรา ทั้งๆ ที่เราไม่มีสิทธิเรียกร้องอะไรคุณเลย แม้กระทั่งเรื่องงานที่ไม่ปลอดภัย เราก็ไม่มีสิทธิที่จะปฏิเสธ" เมกล่าว

หลังมีนักข่าวติดต่อไปยังแพลตฟอร์ม ทีมงานได้พยายามติดต่อกลับมาหาเธอ แต่เมมองว่าคำพูดนั้นไม่ได้แสดงถึงความจริงใจ และเธอยังไม่ได้รับการเยียวยาใด ๆ จนถึงปัจจุบัน เรียกร้องนโยบายความปลอดภัย

เมเรียกร้องให้แพลตฟอร์มออกนโยบายด้านความปลอดภัยอย่างน้อยที่สุด เพื่อกำหนดแนวทางร่วมรับผิดชอบหากเกิดเหตุการณ์ลักษณะนี้ขึ้นอีก

"ขอแค่ให้คุณออกนโยบายเรื่องความปลอดภัยสักนิด ว่าถ้ามันเกิดเหตุการณ์อย่างนี้ขึ้นอีก คุณจะร่วมรับผิดชอบ หรือคุณจะหาวิธีใดที่ไม่ให้เกิดเหตุการณ์แบบนี้อีก ชีวิตคนชีวิตหนึ่งกว่าจะเกิดมาได้ไม่ใช่เรื่องง่าย การที่คุณจะมาสร้างธุรกิจ คุณจะต้องไม่เอาเปรียบคนที่มีเลือดเนื้อเชื้อไข เขามีสมอง เขามีครอบครัวที่ต้องดูแล" เมกล่าว ILO 193 ความหวังของแรงงานแพลตฟอร์ม

เมมองว่าอนุสัญญา ILO ฉบับที่ 193 ว่าด้วยงานที่มีคุณค่าในระบบเศรษฐกิจแพลตฟอร์ม เป็นหนึ่งในความหวังที่จะคุ้มครองชีวิตและสวัสดิการของแรงงานแพลตฟอร์มไม่ให้ถูกเอารัดเอาเปรียบ โดยอนุสัญญาฉบับนี้ผ่านการรับรองโดยองค์การแรงงานระหว่างประเทศ (ILO) ในการประชุมใหญ่แรงงานระหว่างประเทศ สมัยที่ 114 ณ นครเจนีวา เมื่อวันที่ 12 มิถุนายนที่ผ่านมา ถือเป็นครั้งแรกที่ประชาคมโลกกำหนดมาตรฐานแรงงานสากลเพื่อคุ้มครองแรงงานแพลตฟอร์มโดยเฉพาะ

แม้ไทยจะร่วมลงมติรับรองอนุสัญญาฉบับนี้ แต่ยังไม่ได้ให้สัตยานุวัติ ท่ามกลางแรงงานแพลตฟอร์มในไทยมากกว่า 1 ล้านคนที่ยังไร้ความคุ้มครองตามกฎหมายแรงงาน เมจึงมองว่ารัฐบาลไทยควรให้สัตยานุวัติและนำมาปรับใช้ในประเทศ เพื่อให้ไรเดอร์มีกฎหมายคุ้มครองที่ชัดเจน

ปัจจุบันพระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 แบ่งสถานะการทำงานออกเป็นลูกจ้างและผู้รับเหมาอิสระ แต่แพลตฟอร์มต่าง ๆ กำหนดสถานะคนทำงานเป็นผู้รับจ้างอิสระหรือพาร์ทเนอร์ ทำให้แรงงานกลุ่มนี้ไม่อยู่ภายใต้กฎหมายคุ้มครองแรงงาน ไม่ได้รับค่าแรงขั้นต่ำ ไม่มีชั่วโมงทำงานที่ชัดเจน และไม่มีสวัสดิการลาป่วยหรือลากิจ ขณะที่ระบบอัลกอริทึมกลับควบคุมการทำงานอย่างใกล้ชิด ทั้งการกำหนดเวลารับงาน การประเมินคะแนน และการตัดสิทธิรับงานหากปฏิเสธ

เมมองว่าคำว่าแรงงานอิสระไม่สามารถใช้อธิบายสถานะของไรเดอร์ได้ เพราะแรงงานอิสระต้องเป็นผู้กำหนดราคาเองและรู้เองว่างานนั้นปลอดภัยหรือไม่ แต่ในความเป็นจริง ไรเดอร์ต้องรับงานแม้ไม่ปลอดภัย เช่น ในสถานการณ์น้ำท่วมที่ลาดกระบัง และหากรถเสียหาย แพลตฟอร์มก็ไม่ช่วยซ่อมแซม ปัญหาเดียวกันทั่วโลก

ลีนา ซิเมต (Lena Simet) ที่ปรึกษาอาวุโสด้านความยุติธรรมทางเศรษฐกิจและสิทธิมนุษยชนจาก Human Rights Watch นำเสนอข้อมูลจากการศึกษาวิจัยการทำงานในแพลตฟอร์มกว่า 12 ประเทศ รวมถึงสหรัฐฯ สหราชอาณาจักร เคนยา เลบานอน อินเดีย และเม็กซิโก ชี้ว่าแรงงานแพลตฟอร์มทั่วโลกเผชิญปัญหาคล้ายกัน ทั้งความไม่แน่นอนของรายได้ เพราะแพลตฟอร์มใช้อัลกอริทึมปรับเปลี่ยนการคำนวณค่าจ้างตลอดเวลาและไม่เปิดเผยการหักค่าธรรมเนียม ขณะที่ระบบให้คะแนนโดยลูกค้าส่งผลโดยตรงต่อการได้รับงานและรายได้

สาระสำคัญของอนุสัญญา ILO ฉบับที่ 193 คือการกำหนดมาตรฐานขั้นต่ำในการคุ้มครองแรงงานแพลตฟอร์ม โดยยึดข้อเท็จจริงของความสัมพันธ์ในการทำงาน ไม่พิจารณาจากชื่อเรียกในสัญญา เช่น พาร์ตเนอร์หรือฟรีแลนซ์ แต่พิจารณาจากลักษณะการทำงานและระดับการควบคุมที่เกิดขึ้นจริง เพื่อป้องกันการหลีกเลี่ยงความรับผิดชอบของนายจ้าง และรับรองสิทธิขั้นพื้นฐาน ทั้งค่าตอบแทนที่เป็นธรรม สภาพการทำงานที่ปลอดภัย การไม่ถูกเลือกปฏิบัติ และการเข้าถึงระบบประกันสังคม

นอกจากนี้ หากแพลตฟอร์มใช้ระบบอัตโนมัติในการมอบหมายงาน ประเมินผล ระงับบัญชี หรือตัดสินใจที่กระทบต่อผู้ทำงาน ผู้ทำงานมีสิทธิรับทราบข้อมูลเกี่ยวกับการตัดสินใจนั้น ขอให้มีการทบทวนโดยมนุษย์ และเข้าถึงกลไกการอุทธรณ์หรือการเยียวยาที่เหมาะสม ก้าวต่อไป

ความคืบหน้าที่สำคัญนับจากนี้คือการที่รัฐบาลไทยจะพิจารณาให้สัตยานุวัติอนุสัญญา ILO ฉบับที่ 193 หรือไม่ หลังไทยร่วมลงมติรับรองไปแล้วเมื่อวันที่ 12 มิถุนายนที่ผ่านมา ขณะที่เมยังคงเดินหน้าเรียกร้องความเป็นธรรมให้ตัวเองและไรเดอร์คนอื่น ๆ โดยระบุว่าเธอต้องการเห็นแพลตฟอร์มออกนโยบายความปลอดภัยที่ชัดเจน และมีผู้ร่วมรับผิดชอบเมื่อเกิดเหตุร้ายระหว่างการทำงาน